دارو های بی حسی در دندانپزشکی

مقایسه تاثیر انواع بی‌حسی‌های موضعی در دندانپزشکی: لیدوکائین، پریلوکائین، آرتیکائین و مپیواکائین

بی‌حسی موضعی یکی از مهم‌ترین ابزارهای دندانپزشکی برای کنترل درد در طی درمان‌هاست. چهار داروی رایج آمیدی شامل لیدوکائین، پریلوکائین، آرتیکائین و مپیواکائین، هر کدام ویژگی‌های فارماکوکینتیک و بالینی متفاوتی دارند که انتخاب آن‌ها را بر اساس نوع درمان، وضعیت بیمار و نیاز به عمق و مدت بی‌حسی تعیین می‌کند.
لیدوکائین (Lidocaine) به عنوان استاندارد طلایی شناخته می‌شود. معمولاً به صورت ۲٪ با اپی‌نفرین ۱:۱۰۰۰۰۰ یا ۱:۲۰۰۰۰۰ استفاده می‌شود. شروع اثر آن حدود ۲-۵ دقیقه است و مدت بی‌حسی پالپال حدود ۶۰ دقیقه و بافت نرم ۳-۵ ساعت می‌باشد. قدرت نفوذ خوب، سمیت پایین و آلرژی‌زایی بسیار کم از مزایای آن است. لیدوکائین در اکثر درمان‌های روتین دندانپزشکی (ترمیم، عصب‌کشی و جراحی‌های جزئی) عملکرد قابل اعتمادی دارد.
آرتیکائین (Articaine) قوی‌ترین گزینه از نظر نفوذ استخوانی است. به دلیل داشتن گروه استر اضافی، متابولیسم سریع‌تری در پلاسما دارد (نیم‌عمر ۲۰-۴۰ دقیقه) و معمولاً به صورت ۴٪ با اپی‌نفرین عرضه می‌شود. شروع اثر سریع‌تر (۱-۳ دقیقه) و مدت بی‌حسی پالپال طولانی‌تر (تا ۱۰۰ دقیقه یا بیشتر) از ویژگی‌های بارز آن است. مطالعات متعدد نشان می‌دهند آرتیکائین در بی‌حسی نفوذی (infiltration) و به‌ویژه در دندان‌های خلفی تحتانی با پالپیت برگشت‌ناپذیر، موفقیت بالاتری نسبت به لیدوکائین دارد. نفوذ بهتر به استخوان آن را برای جراحی‌های ایمپلنت و کشیدن دندان سوم مناسب می‌کند. سمیت آن مشابه یا حتی کمتر از لیدوکائین گزارش شده است.
مپیواکائین (Mepivacaine) vasodilation کمتری نسبت به لیدوکائین دارد، بنابراین می‌تواند بدون وازوکانستریکتور (۳٪ ساده) یا با اپی‌نفرین استفاده شود. این ویژگی آن را برای بیماران قلبی-عروقی که تحمل اپی‌نفرین ندارند، گزینه مناسبی می‌کند. شروع اثر مشابه لیدوکائین است اما در برخی مطالعات، موفقیت بالاتری در کنترل درد طی درمان پالپیت نشان داده است. مدت اثر آن کمی طولانی‌تر از لیدوکائین ساده است.
پریلوکائین (Prilocaine) سمیت سیستمیک کمتری دارد و vasodilation کم است، اما بزرگ‌ترین نقطه ضعف آن، خطر ایجاد مت‌هموگلوبینمی (به‌ویژه در کودکان و دوزهای بالاتر) است. به همین دلیل در کودکان و بیماران با کمبود G6PD با احتیاط مصرف می‌شود. مدت اثر آن متغیر است و معمولاً کمتر از آرتیکائین و لیدوکائین با وازوکانستریکتور است.
مقایسه کلی:
• سرعت شروع اثر: آرتیکائین > لیدوکائین ≈ مپیواکائین > پریلوکائین
• عمق و موفقیت بی‌حسی (به‌خصوص نفوذی): آرتیکائین بهترین عملکرد را دارد.
• مدت اثر: آرتیکائین و لیدوکائین با اپی‌نفرین طولانی‌تر؛ مپیواکائین ساده برای موارد کوتاه مناسب‌تر است.
• ایمنی: لیدوکائین و آرتیکائین ایمن‌ترین؛ پریلوکائین به دلیل مت‌هموگلوبینمی محدودتر؛ مپیواکائین برای بیماران قلبی مناسب‌تر.
• نفوذ استخوانی: آرتیکائین برتری واضح دارد.
در نهایت، انتخاب بی‌حسی بستگی به نوع درمان، سن بیمار، وضعیت پزشکی و تکنیک تزریق (بلاک عصبی یا نفوذی) دارد. لیدوکائین همچنان استاندارد است، اما آرتیکائین به‌تدریج به دلیل کارایی بالاتر در بسیاری از موارد جایگزین آن شده است. دندانپزشک باید همیشه حداکثر دوز مجاز را رعایت کند و سابقه پزشکی بیمار را بررسی نماید.

منابع

1. Martin E, et al. (2021). Articaine in dentistry: an overview of the evidence and meta-analysis. BDJ Open. (بررسی جامع و متاآنالیز برتری آرتیکائین نسبت به لیدوکائین از نظر موفقیت بی‌حسی).
2. Gong H, et al. (2026). Efficacy comparison of articaine versus lidocaine in dental anesthesia: a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Anesthesiology. (مقایسه دقیق شروع اثر، مدت بی‌حسی و موفقیت در نفوذی و بلاک عصبی).
3. Su N, et al. (2014 & 2020). Efficacy and safety of mepivacaine compared with lidocaine in local anaesthesia in dentistry: a meta-analysis. International Dental Journal. (مقایسه مپیواکائین و لیدوکائین، به‌ویژه در بیماران قلبی).
4. Katyal V. (2010). The efficacy and safety of articaine versus lignocaine in dental treatments: a meta-analysis. Journal of Dentistry. (یکی از متاآنالیزهای کلاسیک که برتری آرتیکائین را نشان می‌دهد).
5. Badr N, et al. (2018). Efficacy of dental local anesthetics: A review. Journal of Dental Anesthesia and Pain Medicine. (بررسی کلی مقایسه تمام بی‌حسی‌ها شامل آرتیکائین، لیدوکائین، مپیواکائین و پریلوکائین).
6. Gutenberg LL, et al. (2013). Methemoglobin Levels in Generally Anesthetized Pediatric Dental Patients Receiving Prilocaine Versus Lidocaine. Anesthesia Progress. (بررسی خطر مت‌هموگلوبینمی با پریلوکائین در کودکان).
7. Wilburn-Goo D, et al. (1999). When Patients Become Cyanotic: Acquired Methemoglobinemia. Journal of the American Dental Association. (عوارض مت‌هموگلوبینمی مرتبط با پریلوکائین).
8. Malamed SF, et al. (2000). A comparison between Articaine HCl and Lidocaine HCl in pediatric dental patients. Pediatric Dentistry. (مطالعه کلاسیک مقایسه آرتیکائین و لیدوکائین).

جهت خرید انواع کارپول بی حسی می توانید از این قسمت اقدام کنید.

اتمام موجودی

کارپول بی حسی 2% زایلوپن- اکسیر ®XYLOPEN

2,100,000 تومان

نمره 0 از 5

ﻧﺎم ژﻧﺮﯾﮏ: لیدوکائین ۴۰ میلی گرم/ اپی نفرین ۵/۱۲ میلی گرم
دسته داروﯾﯽ: بیحس کننده موضعی
ﺷﮑﻞ دارو: کارتریج
مکانیسم عمل: لیدوکائین انتقال عصب را در نقطه دندریت به اکسن بعدی قطع می کند و اپی نفرین با انقباض عروق از جذب سیستمیک لیدوکائین جلوگیری میکند.
موارد مصرف: ‌ بی حسی موضعی در دندانپزشکی
تاریخ انقضا: 2028